Home » blog » Het is maar een hond dus….

Het is maar een hond dus….

‘Het is maar een hond’ is een uitspraak die veel gehoord is wanneer het gaat over opvoedingstechnieken. Dit zinnetje heeft een hele brede lading. Het is maar een hond en we moeten oppassen dat we ze niet vermenselijken. Een osteopaat voor je hond? Doe niet zo gek. Elke hond als individu benaderen? En waarom praten jullie eigenlijk met jullie honden? Straks moeten we nog met de honden naar de psycholoog….Een hond is maar een hond en die zul je als hond moeten behandelen….

Gevoel en emoties

Maar wanneer we honden behandelen als honden wat bedoelen we dan eigenlijk? Bedoelen we dat wij ons als honden moeten gedragen? Dat is lastig omdat we geen honden zijn en de subtiliteiten van hondentaal voor een groot deel missen. Betekent het dat we honden hard mogen aanpakken? Dat we honden ‘onderaan de ladder’ moeten houden omdat het honden zijn?

In de afgelopen jaren zijn de inzichten door en in de wetenschap veranderd. Er is voorheen veel te doen geweest overemoties bij honden, hersene, ethiek emoties bij dieren. Er werd altijd gezegd dat je geen menselijke emoties mag toekennen aan dieren (antropomorfisme) omdat dieren geen gevoel zouden hebben. De wetenschap heeft echter aangetoond dat dieren wel degelijk emoties hebben. Jawel aangetoond! Door de hersenen te bekijken en te vergelijken met hersenen van mensen zijn er bij verschillende diersoorten de gebieden van de hersenen waar de emoties zitten, in kaart gebracht. De wetenschap zelf kan er niet meer omheen: dieren hebben emoties!

Daarnaast zijn er ook vele onderzoeken uitgevoerd en gaande op het gebied van cognitie bij o.a. honden. Er wordt langzaam duidelijk dat honden slim zijn, problemen kunnen oplossen en vergelijkingen kunnen maken. Dat, samen met het vaststellen van het voelen van emoties maakt dat honden niet eens zo heel anders zijn dan wij mensen. Iets dat vele hondenbegeleiders natuurlijk allang weten in hun hart maar dat het wetenschappelijk onderbouwd wordt is een pré. Emoties, gevoel en gedachten zijn aanwezig bij honden.

Ethiek

In dat licht kunnen we ‘het is maar een hond’ gaan bekijken vanuit een ethische kant.  Een definitie van ethiek:

“Kritische bezinning over het juiste handelen. In algemene zin probeert ethiek de criteria vast te stellen om te kunnen beoordelen of een handeling als goed of fout kan worden gekwalificeerd, en om de motieven en consequenties van deze handeling te kunnen evalueren.”

In het kort: ethiek gaat over de vraag of iets goed of fout is, of iets wel of niet door de beugel kan. En ethiek speelt in heel veel vakgebieden een rol. Specifiek wil ik jullie de vraag stellen wat ethisch verantwoord is in onze omgang met  honden. Deze geweldige dieren maken namelijk deel uit van onze levens en huishoudens. We leven met ze samen, sporten met ze, spelen met ze…houden van ze. En dat laatste denk ik dat iedereen het mee eens is. We zouden niet massaal honden in onze huizen halen als we niet van hun gezelschap genoten en van ze hielden.

Een honds wereldbeeld

Honden hebben echter een ander gevoel voor goed of fout dan wij. jagen, ethiek, hondengedragZij bekijken de wereld immers als hond. Jagen op een konijn is voor een hond niet fout, het is normaal gedrag. Jagen op een schaap….zelfde eigenlijk en voor de hond niet fout. Alleen voor ons in onze maatschappij wel fout. Wat voor de één goed of fout is hoeft niet zo te zijn voor de ander. Een hond is een hond en zal zich als hond gedragen net zoals een paard een paard is en zich zoals een paard zal gedragen. Dat wij ze leren wat acceptabel is in onze maatschappij is onze taak. Om zowel onze honden als mensen in de maatschappij te beschermen. Wij bepalen eigenlijk wat goed of fout is voor onze honden.

Maar dan zijn we het ook aan ze verplicht om het uit te leggen of niet? Ze zullen niet zien wat goed of fout is op een manier dat wij dat doen maar ze zien wel wat goed voor hen is, wat goed uitpakt voor hen, wat hen wat oplevert. En ze zien ook wanneer het fout is voor hen, wanneer ze beter iets niet kunnen doen omdat het resultaat beangstigend of pijnlijk kan zijn. Honden leren door ervaring. Ze leren niet onze normen of waarden zoals wij ze in het hoofd hebben maar ze leren keuzes maken die resultaat hebben.

Verandert dat iets?

Kunnen we, nu we weten dat honden (en andere niet-menselijke dieren) emoties hebben, ze nog wel als ‘anders’ zien? Als ‘maar’ een hond?

ethiek, aandacht, verandering

Het feit dat we weten dat honden emoties hebben en het feit dat hun hersenen  en de werking van de hersenen vergelijkbaar zijn met die van ons betekent op zijn minst dat we ze niet meer als minderwaardig kunnen bekijken. Is het in dat licht nog acceptabel om opvoedtechnieken op ze toe te passen die we niet op elkaar zouden toepassen? Is het acceptabel dat we fysieke en psychische straffen toepassen? Mogen we honden overheersen en daarmee angst aanjagen in naam van opvoeding? Zeker gezien zij de les anders zullen leren dan wij wellicht in gedachten hebben? Dat een schaap bijten een zeer pijnlijke elektrische schok oplevert leert de hond wel dat hij het schaap niet moet bijten. Maar hij leert niet waarom dat ‘fout’ is. Hij leert dat een schaap de voorspeller is van pijn en zal de pijn willen ontwijken.

Wat ik mij afvraag is waarom het in onze maatschappij nog acceptabel is om een hond met intimiderende en aversieve technieken op te voeden?

Tijd voor verandering

Wanneer we kijken naar wat we allemaal hebben geleerd over honden, hun gedrag en hoe ze leren wordt het dan wordt het hoog tijd om te kijken naar ethiek in training en opvoeding. We weten immers dat honden sneller en beter goed gedrag leren door ze te belonen. We weten dat ze leren door succes. Er is een volop bewezen alternatief voor de aversieve opvoedmethodes! 

Twijfel je? Denk je nog steeds: het is een hond en hij moet doen wat ik zeg? Of misschien denk je dat er bepaalde honden zijn die het echt nodig hebben? Weet je, ieder dier leert hetzelfde! Agressie zal beantwoord worden met agressie. Succesvol zijn met gedrag (vrijheid, eten of spel) zal ertoe leiden dat het gedrag herhaald gaat worden.

Wanneer we hyena’s en gorilla’s vrijwillig hun hals kunnen laten positieve bekrachtiging, ethiek, aanlerenaanbieden om bloed af te nemen door middel van belonen dan is het toch zeker mogelijk een hond leren wandelen zonder trekken en andere honden te passeren door voertjes in te zetten?

Vraag jezelf af of wat je doet met je hond kan. Is het ethisch verantwoord? Zou je zelf willen dat jij op die manier mag/moet leren? Kijk naar je hond en vraag je af of het echt nodig is om te straffen of dat je hem misschien nog niet hebt uitgelegd wat je wel wilt van hem of dat je hem in een situatie hebt gebracht die misschien wel te moeilijk is op dat moment. Voor een hond is het samen met ons leven volgens onze normen en waarden niet normaal. Het is een proces waarin hij moet leren welk gedrag gewenst is en dat kost tijd. Gun hem die tijd, want een hond is ook maar een hond……

 

Tekst: Sam Turner

 

 

 

 

 

One Response so far.

  1. Gerdien schreef:

    Goed stuk Sam!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *